"Πέρσες" του Αισχύλου, Ρωμαϊκό Ωδείο Πάτρας, 21-22 Αυγούστου 2014
της Ιλειάνας Δημάδη
Αυτό υποστηρίζει η Νικαίτη Κοντούρη, η οποία σκηνοθετεί τους «Πέρσες» του Αισχύλου με πρωταγωνιστές τους Άκη Σακελλαρίου, Γιάννη Φέρτη, Λάζαρο Γεωργακόπουλο και Γιώργο Κολοβό, σε μια μεγάλη παραγωγή του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος η οποία κλείνει και το Φεστιβάλ Επιδαύρου, με ένα εμβληματικό ποίημα του Καβάφη να δίνει τον τόνο.
Τι εγυρεύαμεν εκεί στη Σαλαμίνα, στόλους να κουβανούμε και να ναυμαχούμε: οι στίχοι από τη «Ναυμαχία» του Κ.Π. Καβάφη γίνονται ένα με το λόγο του Αισχύλου στην παράσταση της Νικαίτης Κοντούρη, η οποία προσθέτει επίσης στους «Πέρσες» έναν τριμελή Χορό πεπλοφόρων γυναικών που θρηνούν για τους άντρες που χάθηκαν. Τις εγκιβωτίζει στο επιβλητικό σκηνικό του Γιώργου Πάτσα –ένα επικλινές πατάρι σε σχήμα ρόμβου– και τις ονομάζει «νύφες του πένθους». Ένα ισχυρό όσο και δυσοίωνο έμβλημα δύναμης, εξουσίας κι επιθετικότητας στέκει στη σκηνή: ο αετός. Η σκηνοθέτις μας θυμίζει ότι «αυτός είναι το σύμβολο της περσικής αυτοκρατορίας, των Βυζαντινών και, βέβαια, των Αμερικανών».
Ούτε ένα ελληνικό όνομα δεν ακούγεται στην παλιότερη σωζόμενη ελληνική τραγωδία «Πέρσες» (472 π.Χ. ) του Αισχύλου. Ακούγεται όμως ο περίφημος παιάνας: «Ω παίδες Ελλήνων, ίτε ελευθερούτε πατρίδα». Ο Αισχύλος, δραματικός ποιητής, πολεμιστής, αδερφός νεκρού μαραθωνομάχου και σκεπτόμενος πολίτης, τοποθέτησε τη δράση στα Σούσα και μίλησε για τον αντίκτυπο που είχε στους ηττημένους Πέρσες η –προ οκταετίας– νίκη των Ελλήνων στη Ναυμαχία της Σαλαμίνας (480 π.Χ. ). Κατέθεσε έτσι το πρώτο ιστορικό δράμα και το πρώτο αντιπολεμικό έργο που έχει φτάσει στα χέρια μας από την αρχαιότητα: ένας έμμεσος ύμνος του ελληνικού πνεύματος, ένα μήνυμα στους σύγχρονούς του να περιφρουρήσουν το πολίτευμα της δημοκρατίας και ταυτόχρονα μια υπενθύμιση των δεινών που φέρει η ύβρις. Ή όπως λέει η σκηνοθέτις: «Ένα βαθιά πολιτικό έργο, που αντιπαραθέτει τη δημοκρατία με την τυραννία και κρούει τον κώδωνα στην αμετροέπεια και την αλαζονεία των ανθρώπων, και ειδικά των ηγετών τους, οι οποίοι μπορούν να προκαλέσουν τον αφανισμό ενός ολόκληρου λαού με τα μεγαλεπήβολα σχέδιά τους. Η παρουσία των νεκρών στοιχειώνει το έργο».